“ข้าวแต๋นน้ำแตงโม” ขนมจากภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ได้รับให้เป็นสินค้า อัตลักษณ์ทางภูมิศาตร์ (Geographical Identity : GI) ของชาวลำปาง ว่า “ข้าวแต๋นลำปาง”
ประวัติความเป็นมา
ในอตีตชาวล้านนาที่บริโภคข้าวเหนียวอยู่แล้ว จะนำข้าวเหนียวที่เหลือจากการรับประทานในแต่ละวันมาแปรรูปด้วยการตากแห้ง และนำไปทอด เพื่อเก็บไว้รับประทาน ต่อไป จะถูกเรียกว่า “ข้าวแต๋น”
เมื่อบริบทของสังคมและ วิวัฒนาการ ในด้านต่างๆ เปลี่ยนไป “ข้าวแต๋น” จึงได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จากที่เคยเป็นการถนอมอาหารเพื่อให้เก็บรับประทานไว้ได้นาน ไม่ค่อยมีรสชาติ ก็มีการน้ำเอาแตงโมงเข้ามาเป็นส่วนผสม คลุกเคล้ากับข้าวเหนียวให้มีความหอมหวาน และเพิ่มรสชาติ ด้วยการราดน้ำอ้อย จนกลายเป็น “ข้าวแต๋นน้ำแตงโม” ที่เห็นในปัจจุบัน และเป็นผลิตภัณฑ์ของฝากแสดงถึงอัตลักษณ์ของชุมชน ของชาวจังหวัดลำปาง
ขั้นตอนการทำข้าวแต๋น
- เตรียมน้ำแตงโมที่แยกกากออกแล้ว ผสมกับวัตถุดิบต่างๆ ตามสูตรเฉพาะเพื่อนำไปมูลกับข้าวเหนียว
- น้ำข้าวเหนียวที่นึ่งเสร็จแล้วมูลเข้ากับน้ำแตงโม (เคล็ดลับความอร่อยอยู่ตรงจุดนี้)
- นำข้าวเหนียวที่มูลเสร็จขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ตามรูปร่างและขนาดที่ต้องการ
4. นำข้าวเหนียวมูลที่ขึ้นรูปแล้วไปตากแดดหรืออบให้แห้ง(แล้วแต่เงื่อนไขในขณะนั้นอากาศครึ้มฟ้า ครึ้มฝนหรือแดดจัด)
5. นำแผ่นข้าวเหนียวที่แห้งแล้วไปทอดในน้ำมันเพื่อให้ได้ข้าวแต๋นที่สุกฟู
6. นำข้าวแต๋นที่ได้ไปแต่งหน้า ตามต้องการ (ราดน้ำอ้อย พริกเผาหมูหยอง ธัญพืช หรือ งาดำ)
